Quảng Uyên: lò rèn, nén hương và hội tranh đầu pháo

Nơi này thực chất là gì

Quảng Uyên không phải điểm đến để ngắm cảnh. Đây là nơi xem người ta làm nghề. Ở Phúc Sen, khoảng 160 lò rèn vẫn đỏ lửa; ở Phja Thắp, hương được làm từ nguyên liệu tự nhiên, phơi ngoài sân. Cả hai làng là của người Nùng An, và cả hai là làng đang làm ăn — không phải làng được dựng lại cho khách xem.

Điều đó có hai mặt. Mặt được: bạn thấy nghề thật, người thật, không có kịch bản. Mặt chưa được: chúng tôi không tìm thấy nguồn nào nói về quầy đón khách, lối tham quan hay giờ trình diễn. Bạn đến vào lúc người ta đang làm việc, và cách cư xử của bạn quyết định chuyến ghé có dễ chịu hay không.

Vì nằm trên đường đi Bản Giốc, Quảng Uyên thường được ghé 1–2 giờ, không phải một ngày riêng. Ngoại lệ là dịp lễ hội Tranh đầu pháo đầu xuân.

Làng rèn Phúc Sen

Nghề rèn ở Phúc Sen có hơn 300 năm, do người Nùng An giữ và truyền trong làng. Làng có khoảng 160 lò. Tháng 1/2019, nghề rèn Phúc Sen được công nhận là di sản văn hoá phi vật thể quốc gia.

Khi ghé, bạn sẽ thấy lò than, đe, búa và các sản phẩm bằng sắt thép bày bán ở hiên nhà. Muốn xem kỹ thì hỏi chủ lò trước, đứng xa lò và đe: tia lửa và mảnh kim loại có thể văng ra, và lò là nơi làm việc, không phải khu trưng bày có rào chắn.

• Hỏi trước khi quay phim hay chụp cận người đang rèn.
• Không để trẻ nhỏ chạy quanh lò.
• Mua dao làm quà thì nhớ: dao không được mang trong hành lý xách tay lên máy bay; để trong hành lý ký gửi hoặc gửi về bằng đường bưu điện.
• Không mặc cả kiểu ép giá — đây là giá của một ngày đứng lò.

Làng hương Phja Thắp

Người Nùng An ở Phja Thắp làm hương hơn 100 năm, dùng nguyên liệu tự nhiên. Ngày nắng, những bó hương được xoè ra phơi ngoài sân, là cảnh nhiều người muốn chụp nhất ở Quảng Uyên.

Chụp ảnh ở đây cũng là chụp trong sân nhà người khác. Xin phép trước, đừng dẫm lên hương đang phơi, và nếu đã chụp nhiều thì mua vài bó. Ngày mưa thì hương không phơi ngoài sân, cảnh cũng không còn như trong ảnh.

Lễ hội Tranh đầu pháo Quảng Uyên

Cao Bằng có hơn 100 lễ hội mùa xuân, kéo dài từ tháng Giêng đến tháng 3 âm lịch: Lồng tồng, Nàng Hai, đền Vua Lê và lễ hội pháo hoa ở Quảng Uyên. Lễ hội Tranh đầu pháo Quảng Uyên là di sản văn hoá phi vật thể quốc gia.

Lịch năm sau theo âm lịch nên sẽ đổi ngày dương; kiểm tra thông báo chính thức trước khi đặt xe. Dịp hội đông người, chỗ ngủ gần Quảng Uyên và ở trung tâm tỉnh có thể kín sớm. Tìm hiểu thêm về lễ hội và văn hoá Tày – Nùng ở văn hoá Cao Bằng.

Đi khi nào

Lò rèn làm quanh năm, nên Phúc Sen đi mùa nào cũng được. Phja Thắp phụ thuộc thời tiết hơn: muốn thấy sân phơi hương thì chọn ngày nắng.

Ở mấy đêm, tới bằng cách nào

Không cần ngủ lại. Làng rèn Phúc Sen cách trung tâm tỉnh khoảng 30 km, trên hướng đi Bản Giốc (cách trung tâm khoảng 80 km). Cách dùng thời gian hợp lý: ghé Quảng Uyên buổi sáng trên đường đi, rồi ngủ lại gần thác — xem thác Bản Giốc.

• Thuê xe máy ở trung tâm tỉnh, khoảng 200.000đ/ngày chưa xăng.
• Xe buýt nội tỉnh tuyến 7 đi Quảng Uyên – TL206 – Thông Huề, chạy trong khung 5:30–18:30, 30 phút một chuyến; giá vé chưa kiểm chứng được.
• Ô tô kèm tài xế cho cả ngày Quảng Uyên – Bản Giốc.
• Chi tiết ở đi lại trong tỉnh và nhà xe Cao Bằng.

Chi phí

Quảng Uyên là điểm rẻ về tiền và rẻ về thời gian. Khoản đáng tính là mua sắm: một con dao rèn tay hay vài bó hương là cách trả công hợp lý cho người đã cho bạn đứng xem.

Hình ảnh

Khi nào không nên đi, không hợp với ai

• Người muốn một điểm tham quan có lối đi, bảng thuyết minh, giờ trình diễn: đừng chờ những thứ đó ở làng đang làm nghề.
• Người đi cùng trẻ nhỏ hiếu động, nếu không giữ được trẻ tránh xa lò rèn.
• Người ngại chen đông vào dịp Tranh đầu pháo: hãy đến vào ngày thường.
• Người chỉ có vài giờ và ưu tiên cảnh quan: dành thời gian cho Bản Giốc.

Đi theo tour

Tour trọn gói thường đi thẳng tới Bản Giốc; ít tour ghi rõ điểm dừng ở làng nghề Quảng Uyên. Nếu muốn ghé, hỏi công ty trước khi chốt. Cần người lo xe, chỗ ngủ và thủ tục thì đọc các công ty có tour tới Cao Bằng và cách so hai báo giá tour. caobang.info không bán tour, không nhận đặt chỗ.

Những câu khách hỏi nhiều nhất

Xem tiếp