Đặc sản Cao Bằng: ăn gì, mùa nào, mua gì mang về
Bếp Cao Bằng là bếp Tày – Nùng: nhiều món quay, món hun khói, bánh từ gạo nếp và những thứ theo mùa như bánh trứng kiến hay hạt dẻ. Trang này ghi món nào ăn quanh năm, món nào chỉ có vài tuần, ăn ở đâu, và thứ gì chịu được đường xa để mang về.

Bảng món: mùa nào, ở đâu có nhiều
| Món | Mùa | Nơi có nhiều | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Vịt quay 7 vị | quanh năm | vùng đông Cao Bằng | món của người Tày |
| Bánh cuốn canh | quanh năm, bữa sáng | khắp thành phố | khoảng 25.000đ/bát |
| Bánh áp chao | cuối thu sang xuân | Bảo Lạc, Tĩnh Túc | 3.000–5.000đ/chiếc |
| Khâu nhục | dịp cỗ | mâm cỗ Tày, Nùng | món cỗ |
| Hạt dẻ Trùng Khánh | chín đầu thu | Trùng Khánh, Đàm Thủy và các xã lân cận | chỉ dẫn địa lý 2014 |
| Bánh trứng kiến | cuối tháng 3 – đầu tháng 5 | bản Tày | rất ngắn mùa |
| Miến dong Phja Đén | quanh năm (hàng khô) | Nguyên Bình | OCOP 3 sao 2020 |
| Bánh chưng đen | chưa có nguồn | Bảo Lạc | bánh của người Tày; chi tiết chưa chắc |
| Phở chua, bún khô 8 màu | chưa có nguồn | chưa có nguồn | theo VnExpress |
| Thịt hun khói | chưa có nguồn | chợ, quán món Tày | theo VnExpress |
| Rau dạ hiến | chưa có nguồn | quán món địa phương | theo VnExpress |
| Cá trầm hương | chưa có nguồn | khu Bản Giốc | theo VnExpress |
Cột “nơi có nhiều” chỉ là vùng, không phải danh sách quán. Chúng tôi không giới thiệu quán cụ thể vì chưa kiểm được địa chỉ và giá từng nơi; hỏi chủ homestay hoặc lễ tân khách sạn là cách nhanh nhất để tìm quán đang mở.
Vịt quay 7 vị
Đây là món người ta nhắc đầu tiên khi nói về Cao Bằng. Món của người Tày vùng đông Cao Bằng: chọn vịt khoảng 1,8–2 kg, bụng nhồi nước ướp gồm bảy vị từ thảo mộc và rễ rừng, bên ngoài quét mật ong pha giấm rồi quay trên than. Phần nước ướp nhồi trong bụng giúp thịt thấm gia vị từ bên trong, lớp mật ong bên ngoài cho da giòn.
Vịt quay bán theo con hoặc theo phần. Nên ăn ngay tại chỗ khi còn nóng; mang đi đường xa da sẽ mềm và mất phần hấp dẫn nhất. Nếu vẫn muốn mang về, hỏi quán cách đóng gói và ăn trong ngày.
Bánh cuốn canh và bữa sáng ở thành phố
Bánh cuốn Cao Bằng khác bánh cuốn đồng bằng ở chỗ ăn với bát canh xương nóng thay cho nước chấm. Một bát khoảng 25.000đ, có ở khắp thành phố. Nếu chỉ ở thành phố một buổi sáng, đây là bữa nên chọn.
Phở chua và bún khô 8 màu cũng được VnExpress xếp vào nhóm món nên thử. Chúng tôi chưa có nguồn đủ chi tiết để mô tả cách làm, nên chỉ ghi tên ở đây: gặp ở quán thì gọi thử.
Bánh áp chao và khâu nhục
Bánh áp chao làm từ bột nếp trộn tẻ đã lên men, nhân vịt hoặc thịt lợn, rán giòn. Bánh có từ cuối thu sang mùa xuân, nhiều ở Bảo Lạc và Tĩnh Túc, giá 3.000–5.000đ một chiếc. Nếu đi vòng Bảo Lạc – Khau Cốc Chà vào mùa lạnh, đây là món ăn dọc đường dễ tìm nhất.
Khâu nhục là món cỗ của người Tày, Nùng, thường xuất hiện trong mâm cỗ. Ngày thường muốn ăn thì hỏi trước nơi lưu trú xem quán nào nhận làm.
Hạt dẻ Trùng Khánh
Hạt dẻ Trùng Khánh được cấp chỉ dẫn địa lý năm 2014. Vùng trồng gồm Trùng Khánh, Chí Viễn, Khâm Thành, Đình Phong, Ngọc Khê, Phong Châu — nhiều xã trong số này nay đã sáp nhập, ví dụ Chí Viễn và Phong Châu vào xã Đàm Thủy, nơi có thác Bản Giốc. Hạt chín đầu thu, trùng với mùa lúa chín và mùa thác nhiều nước.
Đi Bản Giốc tháng 9 là dịp mua hạt dẻ mới. Ngoài mùa, hạt bán trên đường vẫn có nhưng nên hỏi rõ thu hoạch vụ nào. Hạt dẻ là món quà dễ mang nhất trong danh sách này.
Bánh trứng kiến — món chỉ có vài tuần
Bánh trứng kiến là bánh của người Tày: vỏ bột nếp, nhân trứng kiến đen, gói lá vả. Mùa bánh từ cuối tháng 3 đến đầu tháng 5 dương lịch, theo mùa trứng kiến. Ngoài khoảng này rất khó tìm.
Món này không hợp với mọi người: ai ngại ăn côn trùng nên biết trước nhân bánh là gì. Với người thích thử, đây là lý do để chọn đi Cao Bằng vào tháng 4.
Miến dong Phja Đén, bánh chưng đen và các món khác
Miến dong Nguyên Bình, vùng Phja Đén, làm từ 100% bột dong riềng. Sản phẩm của HTX Tân Việt Á đạt OCOP 3 sao năm 2020. Là hàng khô nên mang về dễ, để lâu được.
Bánh chưng đen Bảo Lạc là bánh của người Tày. Chúng tôi chưa có nguồn chắc chắn về cách làm và nguyên liệu tạo màu đen nên không mô tả thêm.
Thịt hun khói, rau dạ hiến và cá trầm hương vùng Bản Giốc cũng có trong danh sách món nên thử của VnExpress. Lạp sườn, bánh coóc mò, rượu men lá, trám đen là những tên bạn sẽ gặp trên thực đơn và ở chợ; chúng tôi chưa có nguồn đủ tin cậy để viết chi tiết về các món này.
Mua gì mang về
| Món | Giữ được | Lưu ý khi mua |
|---|---|---|
| Hạt dẻ Trùng Khánh | tốt | hỏi vụ thu hoạch; mua mùa thu là hạt mới |
| Miến dong Phja Đén | rất tốt (hàng khô) | tìm bao bì có tên cơ sở sản xuất, tem OCOP |
| Bún khô 8 màu | tốt (hàng khô) | hỏi hạn dùng in trên gói |
| Thịt hun khói | tuỳ cách đóng gói | hỏi cách bảo quản, ưu tiên gói hút chân không |
| Vịt quay 7 vị | kém | ăn tại chỗ; mang đi thì ăn trong ngày |
| Bánh cuốn, bánh áp chao, bánh trứng kiến | kém | ăn tại chỗ |
Hạt dẻ và miến dong mang tên Cao Bằng bán ở nhiều nơi, không phải túi nào cũng từ Trùng Khánh hay Nguyên Bình. Mua ở nơi có nhãn, có địa chỉ rõ ràng.
Không hợp với ai
- Người ăn chay nghiêm ngặt: nhiều món dùng mỡ, thịt hun khói, nước xương; hỏi kỹ trước khi gọi.
- Người ngại món lạ như bánh trứng kiến nên hỏi nhân bánh trước.
- Ai chỉ có một ngày ở Bản Giốc sẽ khó ăn được các món của Bảo Lạc như bánh áp chao, bánh chưng đen.
Muốn ăn theo mùa, xem bảng tháng ở trang thời điểm du lịch.
Những câu khách hỏi nhiều nhất
Vịt quay 7 vị khác vịt quay thường ở điểm nào?
Bụng vịt được nhồi nước ướp bảy vị từ thảo mộc và rễ rừng, bên ngoài quét mật ong pha giấm, quay trên than. Thịt thấm gia vị từ bên trong, da giòn.
Mùa hạt dẻ Trùng Khánh là khi nào?
Hạt chín đầu thu, khoảng tháng 9, trùng mùa thác Bản Giốc nhiều nước.
Mua gì ở Cao Bằng làm quà mà để được lâu?
Hạt dẻ Trùng Khánh, miến dong Phja Đén và bún khô là ba thứ dễ mang nhất. Thịt hun khói nên mua loại đóng gói hút chân không.
Bánh trứng kiến có quanh năm không?
Không. Chỉ có từ cuối tháng 3 đến đầu tháng 5 dương lịch.
Xem tiếp
Nói cho chúng tôi biết bạn định đi Cao Bằng thế nào, chúng tôi chỉ đúng công ty
Nói ngày đi, số người, đi xe hay tự lái. Chúng tôi trả lời bằng tên hai, ba công ty hợp nhất và những điều cần hỏi họ — không chuyển thông tin của bạn cho ai nếu bạn chưa đồng ý.